السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
617
تفسير الميزان ( فارسي )
اين همان صرافت ذات خداست ، كه در سابق گفتيم عدد نمىپذيرد . « 1 » و نيز در دعاى صحيفه كامله ( امام زين العابدين على بن الحسين ص ) آمده : كه ( لك وحدانية العدد ، اى خدا ، تويى كه وحدانيت عدد از آن توست ) « 2 » الخ ، كه كلام آن جناب را حمل بر ملكيت مىكنند يعنى خدايا تو مالك و دارنده وحدانيت عددى يعنى چنان نيست كه اين وحدانيت صفت تو باشد ، براى اينكه ادله عقلى و نقلى همه قائمند بر اين كه وجود خداى سبحان وجودى است صرف ، كه نه دو تايى مىپذيرد و نه تكرار ، و ذات حقيقتش منزه از آن است . و در كافى ، و نيز كتاب اختصاص ، و نيز تفسير عياشى در ذيل آيه : * ( ( وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّه أَنْداداً ) ) * الخ ، از امام باقر ع روايت آوردهاند كه در آن فرموده : ( اى جابر به خدا سوگند منظور ، پيشوايان ستمگر و پيروان ايشان است ) ، و در روايت عياشى چنين آمده : ( اى جابر ايشان پيشوايان ستم ، و پيروان ايشان است ) . « 3 » مؤلف : معناى اين روايت با آن بيانى كه از ما گذشت ، روشن مىشود و تعبير امام ع به عبارت ( پيشوايان ستم ) ، بخاطر تعبير خداى تعالى است كه مىفرمايد : * ( ( وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا ) ) * الخ ، كه تابعان انداد بگير را ظلمه و ستمگر خوانده ، و معلوم است كه متبوع و پيشوايشان ، ائمه ظلمه و ائمه ظلم خواهند بود . و در كافى از امام صادق ع روايت كرده كه در ذيل جمله : * ( ( كَذلِكَ يُرِيهِمُ اللَّه أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ ) ) * الخ فرمود : اين در باره كسانى است كه اموال خود را بيكار مىگذارند و از انفاق آن در راه اطاعت خدا دريغ و بخل ميورزند و در آخر مىميرند ، و آن را براى كسانى باقى مىگذارند كه آن اموال موروثى را در راه اطاعت خدا و يا معصيت او خرج مىكنند ، چون اگر در راه اطاعت خدا خرج كنند ، صاحب مال در قيامت مىبيند كه مال او ميزان ديگرى را سنگين كرده ، حسرت مىخورد ، با اينكه مال ، مال او بود و اگر در راه معصيت خدا صرفش كند ، صاحبش باز مىبيند كه مال او ورثه را در نافرمانى خدا تقويت كرده است باز حسرت مىخورد . « 4 » مؤلف : اين معنا را عياشى و صدوق و مفيد و طبرسى نيز از امام باقر و صادق ع روايت كردهاند ، و اين روايات ناظر به توسعه در معناى شرك و اندادگيرى است ، و در سابق گفتيم : كه اين توسعه درست هم هست . « 5 »
--> 1 - نهج البلاغه صبحى صالح ص 269 خطبه 185 2 - صحيفه سجاديه دعاء 28 فقره 10 3 - كافى ج 1 ص 374 حديث 11 و اختصاص ص 334 و تفسير عياشى ج 1 ص 72 حديث 142 4 - كافى ج 4 ص 42 حديث 2 5 - تفسير عياشى ج 1 ص 72 حديث 144 و فقيه ج 2 حديث 1713 و تفسير مجمع البيان ج 1 ص 251